Piotr Budniak Essential Group - „Simple Stories About Hope And Worries” już dostępna

Dlaczego debiut nagrany po odejściu z popularnego zespołu brzmi inaczej niż większość polskich debiutów jazzowych

Odejście z zespołu, który właśnie zaczyna wypełniać duże sale, nie jest decyzją, którą podejmuje się na spokojnie. LemON w momencie swojego wzrostu dawał wszystko to, o czym większość muzyków mówi, że chciałaby mieć: rozpoznawalność, trasy, radio, publiczność, która zna teksty na pamięć. Rezygnacja z tego dla płyty jazzowej wydanej w niewielkim nakładzie wygląda z zewnątrz jak sabotaż własnej kariery. Z wewnątrz wygląda zupełnie inaczej. Grasz to, czego nie napisałeś, w tempie, którego nie ustalasz, przed ludźmi, którzy przyszli po coś innego niż to, co masz do powiedzenia. Można tak żyć latami i wielu tak żyje. Można też uznać, że czas zacząć robić własne rzeczy, zanim zapomni się, jak one brzmiały.

Ten kontekst słychać na płycie i to jest jej największa siła. Materiał nie ma w sobie typowej dla debiutów nadgorliwości. Nie ma popisów, które służą wyłącznie pokazaniu, że kompozytor potrafi. Nie ma też przesadnej ostrożności, przez którą wiele pierwszych albumów brzmi jak dobrze odrobiona praca domowa. Zamiast tego jest pewność siebie kogoś, kto zdążył już zobaczyć, jak wygląda muzyka robiona pod cudze oczekiwania, i postanowił tego nie powtarzać. Utwory rozwijają się we własnym tempie, często przekraczając osiem minut, bo tyle po prostu potrzebują. Nikt tego nie skracał pod format.

Warto powiedzieć też o rzeczy praktycznej, o której rzadko się wspomina przy okazji recenzji. Nagranie sekstetu jest technicznie trudniejsze niż nagranie tria. Sześciu ludzi w jednym pomieszczeniu to sześć źródeł dźwięku, które przenikają się w mikrofonach. Dęciaki wchodzą w mikrofony perkusji, perkusja w mikrofony fortepianu, a każda próba oddzielenia tego ścianami akustycznymi zabiera to, co w graniu na żywo najważniejsze - reakcję. Zespoły, które wybierają wygodę, nagrywają w izolacji i dokładają partie osobno. Efekt bywa czysty, ale martwy. Tutaj postawiono na wspólne granie i to słychać w oddechu między frazami. Cena jest taka, że w kilku miejscach da się usłyszeć rozlewanie się instrumentów. To nie jest wada, tylko konsekwencja wyboru.

Kolejna sprawa dotyczy kompozycji. Pisanie muzyki przez perkusistę daje inne rezultaty niż pisanie jej przez pianistę czy saksofonistę. Perkusista myśli formą i pulsem, zanim pomyśli harmonią. Dlatego na tej płycie zmiany metrum nie brzmią jak ćwiczenie z rytmiki, tylko jak naturalne oddychanie utworu. Tematy grane przez trąbkę i saksofon są proste, momentami wręcz ludowe, i właśnie dzięki temu dobrze siedzą na skomplikowanym podkładzie. Gdyby melodie były równie zawiłe jak podstawa rytmiczna, całość rozpadłaby się na kawałki. Ktoś, kto codziennie siedzi za zestawem, wie o tym z praktyki, a nie z teorii.

Na koniec rzecz o nazwie zespołu. „Essential” nie zostało wybrane przypadkiem. Chodzi o to, co niezbędne, o odjęcie wszystkiego, co można odjąć bez straty. W praktyce oznacza to rezygnację z efektów, z dodatkowych warstw, z produkcyjnych sztuczek, które w studiu kuszą każdego. Zostaje sześciu muzyków, siedem kompozycji i jeden gościnny wokal. Jeżeli szukasz polskiego jazzu, który nie próbuje ci niczego sprzedać, ten album jest dobrym miejscem na start. A jeżeli chcesz zrozumieć, skąd się wziął, zacznij od historii samego lidera i od tego, jak łączą się w niej jazz, world music i indie.